Bolalardagi yo‘talning o‘ziga xosligi
O‘tkir virusli infektsiyalar simptomlari orasida ayniqsa bolalardagi yo‘tal ota-onalarni bezovta qiladi. Nima uchun shunday bo‘ladi, o‘tkir yo‘tal bolalar uchun qanchalik xavfli va uni qanday yengish mumkin?
Nima sodir bo‘ladi?
Ota-onalarning xavotirini tushunish oson: ko‘pincha yo‘tal, hatto “oddiy” O‘RVI bilan birga bo‘lsa ham, bolalarga qiyin kechadi. Ular balg‘amni to‘g‘ri chiqarishni bilmasligi mumkin, kichik yoshda yo‘tal xurujidan qo‘rqadi, tez-tez tunda uyg‘onadi, uxlash yetarli bo‘lmaydi va kayfiyat yomonlashadi…
Shuningdek, bolalardagi yo‘talning muhim fiziologik xususiyatlari mavjud. Birinchidan, yoshga bog‘liq nafas mushaklarining zaifligi sababli bolalar balgamni samarali chiqarishda qiynaladi, ya’ni bronxlardan og‘izga olib chiqish va to‘g‘ri yo‘talish qiyin.
Ikkinchidan, balg‘amni samarali chiqarishning yetarli emasligi nafas yo‘llarida balg‘am to‘planishiga olib kelishi mumkin. Bu esa zararli mikroorganizmlarning ko‘payishiga va noxush asoratlar hamda yallig‘lanish jarayonlarining paydo bo‘lishiga sharoit yaratadi.
Nima qilish kerak?
Buning uchun o‘simlik tarkibli dori – Bronxipret® siropini tanlash mumkin. U natijasiz va balg‘amli yo‘tallarni davolashga mos1-5, 7-11. Balg‘amni suyultirish kerakmi yoki yo‘tal yetarlicha nammi, deb taxmin qilish shart emas. Har qanday vaziyatda bir dori – Bronxipret®, ikki dorining kombinatsiyasi sifatida ishlaydi.
Bronxipret® tarkibida bronxlarga kompleks ta’sir ko‘rsatadigan ikki faol modda mavjud: timyan o‘simligi ekstrakti va pechak barglari ekstrakti. U yo‘tal epizodlari chastotasi va og‘riqliligini kamaytiradi1-3, chunki yallig‘lanishga qarshi ta’sirga ega5,13, bu ayniqsa o‘tkir yo‘talda muhimdir. Nam yo‘tal paytida bronxospazmni kamaytiradi va balgamni nafas yo‘llaridan chiqarishga yordam beradi5,13.
Muhim eslatma: Bronxipret® tarkibida rang beruvchi va ta’m beruvchi moddalar yo‘q va u dorivor preparat hisoblanadi. Preparat barcha zarur tadqiqotlardan o‘tgan, ilmiy asosga ega1-12 va bolalarda 1 yoshdan qo‘llash mumkin13. Bu o‘simlik preparati Germaniyada yo‘talni davolash bo‘yicha klinik tavsiyalarga kiritilgan4.
Tungi yo‘tal –
ko‘plab bolalar kasalliklarida alohida muammo. Keling, ota-onalarning xavotirini kamaytirish va bolani tinch uxlatish yo‘llarini ko‘rib chiqamiz.
Tungi yo‘taldagi qiyinchilik
Birinchidan, fiziologik jihatlarda: Kechasi bola uzoq vaqt deyarli harakatsiz yotadi, ongli ravishda yo‘talmaydi, ko‘pincha burun o‘rniga og‘iz orqali nafas oladi (yo‘tal bilan birga keladigan shamollash sababli)…
Ikkinchidan, psixologik qiyinchilik, ya’ni yo‘talning paydo bo‘lish vaqti bilan bog‘liq. Ko‘pchilik onalar biladiki, kunduz kuni bolaga massaj qilish, nafas gimnastikasini taklif qilish yoki uni chalg‘itish mumkin. Kechasi esa bu imkoniyatlar odatda mavjud emas. Ko‘pincha yo‘tal sababli uyg‘ongan bola yig‘laydi, yana uxlolmaydi va davolash usullarini rad etadi. Shuning uchun kechasi onalar yordam ko‘rsatishda cheklangan bo‘ladi.
Nima qilish kerak?
Bolaga qulay yotish joyini tashkil etish: to‘shtakning bosh qismini biroz ko‘tarish (agar tana tuzilishi ruxsat etsa), qo‘shimcha yostiq qo‘yish yoki boshqa usullar bilan yuqori tanani biroz ko‘tarish. Bu balgamning nafas yo‘llarida to‘planishini kamaytiradi.
Xonada salqin haroratni (21–22 °C dan oshmasligi) va yetarli namlikni (kamida 40%, ideal holatda 50–60%) saqlash. Quruq va issiq havo nafas yo‘llarini qo‘shimcha bezovta qilishi va yo‘tal xurujini keltirib chiqarishi mumkin.
Bolaga ko‘p miqdorda iliq suyuqlik berish muhim. To‘shtak yonida termos yoki maxsus isitkichda suv saqlang va har uyg‘onganida suv taklif qiling. Maxsus uyg‘otish shart emas.
Tungi yo‘talni davolash uchun vosita bormi?
Davolash uchun dorini to‘g‘ri tanlash muhim, shu jumladan tungi yo‘talda ham. Optimal variantlardan biri – Bronxipret® siropi. Bu Germaniyada ishlab chiqarilgan tabiiy dorivor preparat bo‘lib, timyan va pechak ekstraktlariga asoslangan.
Timyan tarkibidagi faol modda – timol, nafas yo‘llari orqali chiqariladi1,6,11, va maksimal konsentratsiyada “o‘pka ichida ingalyatsiya” effektini beradi. Bu yo‘tal epizodlari chastotasi va og‘riqliligini kamaytiradi1-4, shuningdek tungi yo‘tal epizodlarini kamaytiradi3,4.
Yallig‘lanishga qarshi ta’siriga ko‘ra, Bronchipret® natijasiz quruq yo‘tal (bronxlarda yallig‘lanish ustun bo‘lgan) va nam yo‘tal (bronxospazmni kamaytirish va balg‘amni chiqarishga yordam berish)da samarali ishlaydi2-4,10.